عوامل ایجاد حساسیت پوستی (درماتیت)؛ نشانه‌ها و راه‌‌های درمان خانگی

عوامل ایجاد حساسیت پوستی (درماتیت)؛ نشانه‌ها و راه‌‌های درمان خانگی

درماتیت اصطلاحی برای التهاب پوستی است که در نتیجه واکنش سیستم ایمنی بدن به مواد محرک، استرس و حساسیت فصلی ایجاد می شود. درماتیت می تواند در اثر تماس با مواد محرک مثل زیورآلات، عطر و مواد شوینده ایجاد شود که به آن درماتیت تماسی-تحریکی می گویند، گاهی اوقات نیز حساسیت پوستی به دلیل واکنش بدن به مواد حساسیت زا به وجود می آید که آن را درماتیت تماسی-آلرژن می نامند.

معمولا درماتیت همراه با بثورات پوستی، خارش، خشکی و التهاب پوست است، گاهی نیز به پوسته پوسته شدن، تاول زدن و اگزمای شدید نیز می انجامد. این بیماری مسری نیست و روش های زیادی برای درمان آن وجود دارد. در این مقاله به عوامل ایجاد حساسیت پوستی، نشانه ها و راه های درمان آن پرداخته می شود.

علائم و نشانه های درماتیت

علائم و نشانه های درماتیت
علائم و نشانه های درماتیت

ممکن است نشانه های درماتیت خفیف یا شدید باشند و در قسمت های مختلف بدن بروز کنند. علائم شایع حساسیت پوستی عبارتند از:

  • بثورات
  • تاول
  • خشکی پوست
  • ترک خوردن پوست
  • خارش
  • درد و سوزش
  • التهاب و قرمزی
  • ورم
  • پوسته پوسته شدن پوست

انواع درماتیت

  • درماتیت آتوپیک یا اگزما: این حساسیت پوستی معمولا ارثی است و در دوران نوزادی ایجاد می شود. روی پوست فرد مبتلا به اگزما، لکه‎ های خشک و قرمز همراه با خارش به وجود می آید. آتوپیک در نواحی مثل آرنج‎، زانو و گردن رایج است. گاهی بثورات پوستی در اگزما با تاول و پوسته پوسته شدن، نمایان می شوند.
  • درماتیت تماسی: این حساسیت پوستی زمانی رخ می دهد که مواد محرک با پوست تماس پیدا کرده و منجر به واکنش آلرژیک و حساسیت شوند. این واکنش می تواند به صورت بثورات قرمز و ملتهب همراه با خارش و سوزش باشد.
  • درماتیت دیس هایدروتیک: در این نوع درماتیت، ضعف سیستم ایمنی بدن منجر به بروز تاول های کوچک و ملتهبی روی پوست می شود.
  • درماتیت سبورئیک: این عارضه پوستی همراه با پوسته پوسته شدن است و بیشتر در پوست سر ایجاد می شود و به صورت شوره بروز می کند. درماتیت سبورئیک همراه با قرمزی و التهاب و خارش است.
  • درماتیت فولیکولار: در این بیماری، پوست ضخیم و برجسته می شود و معمولا در فولیکول های مو به وجود می آید.
  • درماتیت عصبی: عامل بروز این حساسیت، عوامل استرس زا هستند که منجر به تحریک پوستی و خارش می شوند.
  • درماتیت نومولار: در این عارضه لکه هایی گرد روی پوست ایجاد می شوند که همراه با پوسته شدن و خارش هستند.
  • درماتیت استاز: علت بروز این بیماری، ضعف در گردش خون و باقی ماندن خون در رگ هاست.
  • درماتیت تماسی-تحریکی: تماس مکرر با آب، مواد شوینده و مواد شیمیایی موجب بروز این بیماری می شود. درماتیت تماسی-تحریکی همراه با خارش و التهاب پوست است.

علت بروز درماتیت چیست ؟

علل بروز درماتیت
علل بروز درماتیت

دلایل بسیاری از جمله عوامل محیطی، ارثی و ضعف سیستم ایمنی موجب بروز درماتیت می شوند و با توجه به نوع درماتیت، علل بروز این بیماری متفاوت هستند. در ادامه به برخی از علت شایع حساسیت پوستی اشاره می شود.

  • تماس با مواد آرایشی، بهداشتی، شیمیایی، شوینده، رنگ مو، الیاف مصنوعی در لباس ها، گیاهان سمی، عطرها و اسپری ها موجب از بین رفتن چربی پوست و درماتیت تماسی می شوند.
  • اگزما سابقه ارثی دارد و عواملی مثل آب و هوا، خشکی پوست و باکتری ها موجب تحریک آن می شوند.
  • لاتکس موجود در بادکنک ها، دستکش های یک بار مصرف و وسایل بهداشتی می توانند موجب حساسیت پوستی شوند.
  • درماتیت سبورئیک و شوره سر به دلیل وجود قارچ در غدد چربی بروز می کند و معمولا در نواحی سر، گردن و سینه بیشتر دیده می شود.
  • نیکل موجود در زیورآلات، بدلیجات، دکمه ها، لوازم آشپزخانه و فریم عینک، درماتیت تماسی-آلرژیک را به همراه دارد که در مناطقی با فلز تماس دارند، به وجود می آید.
  • استرس، تغییرات هورمونی، آب و هوا و مواد محرک موجب بروز درماتیت می شوند.
  • یکی از شایع ترین عوارض داروها و آنتی بیوتیک ها، واکنش پوستی است.
  • نقص دستگاه ایمنی، عفونت پوستی، قرار گرفتن در معرض مواد حساسیت زا و مصرف بعضی از مواد غذایی، حساسیت پوستی را به همراه دارد.

عوامل تشدید کننده درماتیت کدامند ؟

عوامل تشدید کننده درماتیت
عوامل تشدید کننده درماتیت
  1. سن: درماتیت می تواند در هر سنی رخ دهد اما درماتیت آتوپیک یا اگزما در نوزادان شایع تر است.
  2. آلرژی و آسم: افرادی که سابقه خانوادگی اگزما، آلرژی یا آسم دارند، بیشتر در معرض ابتلا به درماتیت آتوپیک هستند.
  3. مواد حساسیت زا: افرادی که در محل کار یا زندگی روزانه با فلزات خاص، حلال ها یا مواد تمیزکننده تماس دارند، دچار درماتیت تماسی می شوند.
  4. شرایط بدنی: افراد مبتلا به ایدز، نارسایی قلب و پارکینسون، مستعد بیماری درماتیت سبورئیک هستند.

روش تشخیص درماتیت چیست ؟

معمولا پزشک بعد از معاینه فیزیکی متوجه نوع درماتیت شده و داروهای مورد نظر را تجویز می کند؛ در برخی موارد انجام آزمایش خون، نمونه برداری از پوست و آزمایش های پوستی دیگری انجام می شود. توجه داشته باشید که حساسیت پوستی همراه با خارش شدید بثورات است و گاهی منجر به زخم های عفونی می شود؛ حتما در صورت احساس خارش و سوزش شدید به پزشک مراجعه کنید.

درمان پزشکی درماتیت

طریقه درمان درماتیت به نوع و شدت آن بستگی دارد؛ معمولا حساسیت پوستی بعد از سه هفته برطرف می شود در غیر این صورت پزشک یکی از روش های درمانی زیر را انجام می دهد.

  • تجویز داروهایی برای کاهش آلرژی و خارش مانند آنتی هیستامین یا دیفن هیدرامین، انجام فتوتراپی
  • تجویز کرم های موضعی دارای استروئید مانند هیدروکورتیزون برای رفع خارش و التهاب
  • تجویز لوسیون و کرم مرطوب کننده
  • تجویز آنتی بیوتیک یا داروهای ضد قارچ

درمان خانگی درماتیت

برای درمان درماتیت در خانه به نکات زیر توجه فرمایید:

  • حذف عامل حساسیت زا
  • جلوگیری از خاراندن پوست
  • خنک کردن پوست با دستمال مرطوب
  • تغییر رژیم غذایی و حذف مواد غذایی آلرژی زا مثل ادویه، فلفل تند و لبنیات
  • استفاده از مکمل های غذایی مانند ویتامین D و پروبیوتیک ها
  • کاهش استرس
  • انجام یوگا و مدیتیشن
  • ماساژ برای بهبود گردش خون
  • کوتاه کردن زمان استحمام
  • استفاده از مواد شوینده ملایم و بدون بو
  • استفاده از حوله نرم
  • مرطوب نگه داشتن پوست
  • استفاده از لوسیون مرطوب کننده
  • استحمام با آب ولرم
پیشگیری از درماتیت
پیشگیری از درماتیت

راه های پیشگیری از درماتیت

اولین قدم در جلوگیری از بروز حساسیت پوستی، عدم تماس با مواد آلرژی زا مثل فلزات، مواد بهداشتی و گیاهان سمی است. اگر دچار اگزمای ژنتیک هستید می توانید با استفاده از مرطوب کننده های مناسب و عدم خاراندن پوست، مانع پیشرفت آن شوید.

هنگام شستشوی بدن از آب ولرم استفاده کرده و زمان استحمام را کوتاه کنید. محل درماتیت را با صابون یا مواد حساسیت زا نشویید. استفاده از پن های شستشو بهترین گزینه برای حمام است. در طول روز چندین بار از مرطوب کننده های آبرسان و کرم های چرب استفاده کنید.

راه های درمان خانگی درماتیت

یکی از مهمترین عوامل خشکی پوست، از بین رفتن رطوبت آن است؛ شما باید تمام روز پوست خود را مرطوب و چرب نگه دارید تا از خارش و پوسته شدن آن جلوگیری شود. در ادامه راه های درمان خانگی درماتیت بیان می شود.

  • روغن نارگیل

روغن نارگیل دارای خاصیت نرم کنندگی است و می تواند فضای بین سلول های پوستی را پر کند. اسیدهای چرب موجود در این روغن، آب رسان طبیعی هستند و پوست را نرم و صاف می کنند. شما می توانید از روغن نارگیل به صورت روزانه و در تمام نقاط بدن حتی زیر چشم استفاده کنید.

  • وازلین

مصرف وازلین برای بزرگسالان موجب نرمی و لطافت پوست می شود. وازلین، یک لایه چرب روی پوست ایجاد می کند و موجب می شود که رطوبت پوست از بین نرود.

  • ماسک بلغور جو دوسر

جو دوسر دارای خاصیت آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی است. شما می توانید جو را در آب خیس کرده و قبل از حمام آن را به تمام نواحی بدن بمالید؛ این کار موجب درمان التهاب و خارش می شود.

  • آنتی اکسیدان و امگا ۳

خشکی پوست نشان می دهد که سرعت از بین رفتن سلول های پوستی بیشتر از سرعت ترمیم آنهاست. غذاهای حاوی آنتی اکسیدان و امگا ۳ به بدن در ساخت سلول های سالم کمک می کنند. این مواد عبارتند از: بلوبری، گوجه فرنگی، هویج، لوبیا، نخود فرنگی، عدس و ماهی قزل آلا.

  • استفاده از دستکش

مواد شوینده و شیمیایی عوامل مهمی در تحریک و خشکی پوست هستند. حتما هنگام شستشوی ظروف یا البسه از دستکش استفاده کنید؛ اگر به لاتکس حساسیت دارید همیشه زیر دستکش آشپزخانه، یک دستکش نخی بپوشید.

  • حمام با آب ولرم

آب گرم موجب از بین رفتن چربی پوست و خشکی آن می شود. همیشه با آب ولرم استحمام کنید. صابون ها و مواد شوینده عطردار را که باعث تحریک و واکنش های آلرژیک پوست می شوند، حذف کرده و از مواد شوینده حاوی مرطوب کننده، استفاده کنید. در ضمن مدت زمان استحمام را به ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کاهش دهید.

  • کرم های مرطوب کننده و آبرسان

مرطوب نگه داشتن پوست، عامل مؤثری در درمان خشکی و خارش است. شما می توانید با استفاده از کرم های آب رسان و مرطوب کننده سینره، پوستی لطیف و نرم داشته باشید. علاوه بر این استفاده از دستگاه بخور نیز در ایجاد رطوبت و از بین بردن خشکی محیط مؤثر است.

  • حذف مواد حساسیت زا

برای جلوگیری از تحریک پوست، لباس های نخی و لطیف را جایگزین لباس های پشمی و الیاف مصنوعی کنید. همچنین اگر پوست حساسی دارید، از بدلیجات استفاده نکنید.

  • مصرف ویتامین C

ویتامین C یک آنتی اکسیدان قوی است و موجب درمان درماتیت می شود. مواد غذایی مثل کشمش سیاه، فلفل سبز، توت فرنگی، کلم بروکلی و آناناس منابع غنی از ویتامین C هستند، حتما آنها را در رژیم غذایی خود بگنجانید.

  • آلوئه ورا

آلوئه ورا دارای خاصیت ضد التهابی است و شما می توانید از آن به عنوان ماسک استفاده کنید، به این صورت که آن را روی پوست بمالید و ۱۵ دقیقه صبر کنید و بعد با شوینده های ملایم، پوست را شستشو دهید.

همچنین شما می توانید با مراجعه به مجله سلامت سینره مقاله بهترین روش استفاده از آلوئه ورا برای پوست و مو را بخوانید تا بهترین روش ها برای تولید ماسک آلوئه ورا خانگی را بیاموزید.

  • کمپرس سرد

استفاده از کمپرس سرد موجب برطرف شدن التهاب و خارش می شود.

  • بابونه

استفاده از دمنوش بابونه یا کرم های مرطوب کننده حاوی بابونه موجب درمان درماتیت می شود. همچنین می توانید بابونه را دم کرده و آب آن را روی پوست ماساژ دهید.

  • روغن گل مغربی

روغن گل مغربی خاصیت ضد خارش دارد و موجب افزایش رطوبت و کشش پوست می شود. از این روغن می توانید برای چرب کردن پوست استفاده کنید. مصرف قرص های حاوی روغن گل مغربی نیز برای سلامت پوست مفید است.

  • مصرف ویتامین D

برای درمان درماتیت، مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین D مانند ماهی قزل آلا، قارچ، شیر و تخم مرغ را در رژیم غذایی خود بگنجانید.

  • زردچوبه

زردچوبه دارای خواص ضدالتهاب، ضد قارچ و ضد باکتریایی است و مصرف آن موجب کاهش التهاب پوستی و خارش می شود. سعی کنید هنگام پخت غذا از این ادویه مفید استفاده کنید.

  • ماسک روغن زیتون و عسل

برای تهیه این ماسک، یک قاسق عسل را با یک قاشق روغن زیتون و مقداری آب لیمو تازه ترکیب کنید و روی پوست بمالید، اجازه دهید این ماسک ۲۰ دقیقه روی پوست بماند. سپس پوست را با شوینده ها ملایم تمیز کرده و از کرم مرطوب کننده استفاده کنید.

  • روغن زیتون

قبل از خواب تمام بدن و نواحی خشک را با روغن زیتون ماساژ دهید.

  • نوشیدن آب

نوشیدن آب تأثیر مستقیمی روی شفافیت و درخشندگی پوست دارد، سعی کنید روزانه هشت لیوان آب بنوشید.

  • ماسک خیار

خیار موجب خنک شدن پوست و کاهش التهاب می شود. برای تهیه این ماسک، خیار را رنده کرده و به مدت دو ساعت در یخچال بگذارید؛ سپس آن را به ارامی روی پوست مالیده و ۲۰ دقیقه صبر کنید. بعد از شستشوی ماسک، از کرم مرطوب کننده استفاده کنید.

  • ماسک ویتامین E

پوست خود را با روغن ها و کرم های حاوی ویتامین E ماساژ داده و التهاب و خارش آن را کاهش دهید؛ همچنین می توانید از دانه آفتابگردان، روغن گندم، کره بادام زمینی و ذرت در رژیم غذایی خود استفاده کنید.

  • ماسک آووکادو

یکی از روش های درمان درماتیت، استفاده از ماسک آووکادو است. برای تهیه این ماسک، مقداری آووکادو را به صورت پوره درآورده و با یک قاشق روغن زیتون و یک قاشق عسل مخلوط کنید. ماسک را روی پوست بمالید و بگذارید ۲۰ دقیقه بماند، سپس آن را بشویید.

  • کمپرس شیر

شیر خاصیت ضدالتهابی دارد و اسید لاکتیک موجود در آن به صورت لایه بردار عمل می کند. برای کمپرس شیر، پنبه یا دستمال نرم را به شیر سرد آغشته کرده و به آرامی روی پوست بمالید.

  • مصرف میوه و سبزیجات

استفاده روزانه از میوه و سبزیجات موجب آب رسانی و لطافت پوست می شود، به علاوه می توانید از پوست بعضی از میوه ها به عنوان ماسک استفاده کنید.

  • جوش شیرین

جوش شیرین خاصیت ضد قارچی دارد، می توانید قبل از حمام محلول جوش شیرین و آب را روی سطح پوست بمالید و سپس با آب ولرم بشویید.

  • استفاده از روغن های گوناگون

روغن های طبیعی، جزء بهترین مرطوب کننده ها هستند و موجب لطافت و نرمی پوست می شوند. شما می توانید هنگام استحمام، پوست را به روغن هایی مثل روغن نارگیل، آرگان، جوجوبا و زیتون آغشته کنید و چند دقیقه ماساژ دهید. با این روش خشکی و التهاب پوست از بین می رود.

  • چای کوهی

چای کوهی برای از بین بردن اضطراب و افسردگی و درماتیت آتوپیک بسیار مفید است. شما می توانید برای مقابله با استرس و درمان خارش پوست، از جوشانده چای کوهی استفاده کنید، اما در مصرف آن زیاده روی نکنید.

  • ماسک عسل و آب

عسل یک آنتی بیوتیک قوی است و موجب از بین رفتن باکتری ها می شود. برای تهیه ماسک عسل و آب، مقداری عسل را در آب جوش حل کرده و پنبه آغشته به آن را روی نواحی آسیب دیده بمالید.

  • روغن درخت چای

روغن درخت چای حاوی آنتی اکسیدان بوده و خاصیت ضدالتهاب، ضدقارچ و آنتی باکتریال دارد. استفاده از این روغن در درمان شوره سر مفید است همچنین می توانید آن را به صورت روزانه روی پوست بمالید و ماساژ دهید.

  • کاهش استرس

یکی از عوامل مؤثر در درمان درماتیت، کاهش استرس است. برای کم کردن اضطراب و داشتن خوابی آرام به این نکات توجه کنید:

  1. قبل از خواب چند نفس عمیق بکشید
  2. مصرف کافئین و الکل را کاهش دهید
  3. موسیقی گوش دهید
  4. هر روز ورزش کنید
سخن پایانی
خارش یا التهاب
خارش یا التهاب

پوست اولین خط دفاعی در مقابل ورود باکتری ها و ویروس ها به بدن است، در نتیجه حفظ سلامت آن اهمیت زیادی دارد. خارش یا التهاب بیش از حد پوست موجب خراشیده و عفونی شدن آن می شود. برای جلوگیری از بروز درماتیت و حساسیت پوستی، همیشه باید از آب رسان های قوی و کرم های مرطوب کننده استفاده کنید.

اگر به صورت ژنتیک دچار اگزما هستید، از مصرف مواد آلرژی زا مثل بدلیجات، مواد شوینده و مواد شیمیایی اجتناب کنید. فراموش نکنید که استرس موجب تشدید بیماری پوستی می شود؛ بنابراین با انجام ورزش و مدیتیشن اضطراب خود را کاهش دهید.

برای داشتن پوستی سالم و لطیف، به صورت روزانه سطح پوست را با روغن های گیاهی ماساژ داده و از مواد غذایی سالم و طبیعی استفاده کنید. استفاده روزانه از مواد غذایی حاوی ویتامین های B، D، C و E، روغن ماهی، امگا ۳ و پروبیوتیک موجب سلامت پوست می شود.

 

فراموش نکنید که بعد از استحمام حتما از لوسیون ها و کرم های مرطوب کننده استفاده کنید. ماساژ پوست صورت با روغن های نارگیل، زیتون، جوجوبا و آرگان نیز موجب نرمی و لطافت آن می شود.

لینک اشتراک گذاری:

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *